Đức Dudjom Rinpoche (1904-1987)

Đức Dudjom Rinpoche đã tu học với những vị Lama xuất chúng nhất thời bấy giờ, khởi đầu với Khenpo Aten tại Pemakod. Ngài đã học nhiều kinh văn và luận giải, như Dom Sum (Tam Luật Nghi), Chod Juk, v.v. Lama Konrab kể rằng từ năm lên năm tuổi, Ngài đã bắt đầu khai mở Ter. Năm tám tuổi, Ngài bắt đầu học “Bodhicaryavatara” (Nhập Bồ Tát Hạnh) của Shantideva (Tịch Thiên) với thầy là Urgyen Chogyur Gyamtso, một đệ tử của đại sư Patrul Rinpoche (1808-1887).

Ngài đã tu học mười sáu năm với Za-Pokhung Tulku Gyurme Ngedon Wangpo và có những khai thị lớn về giáo pháp Đại Toàn Thiện (Dzogpa Chenpo). Từ Jamyang Khyentse Chokyi Lodro, Ngài nhận các giáo pháp Mật thừa (Gyud, Lung và Men-Ngag) của “Sangwa Nyingthik”. Ngài nhận thêm các giáo pháp Đại Toàn Thiện (Dzogchen) từ Jedrung Thinley Jampai Jungne (Dudjom Namkai Dorje) của Riwoche.

Thời niên thiếu, Đức Dudjom Rinpoche đã theo học tại các đại học tu viện lớn ở miền Trung Tây Tạng như Mindrolling, Dorje Drak và Tarje Tingpoling, cũng như ở miền Đông Tây Tạng, gồm Kathok và Dzogchen. Chính tại Mindrolling, Ngài đã trở về để hoàn thiện sự thấu hiểu về truyền thống Nyingma. Vì thế, từ vị Kim Cương Thượng Sư (Vajracarya) của Mindrolling là Dorzim Namdrol Gyamtso, Ngài đã học tất cả các nghi lễ, mạn-đà-la, thánh ca, vũ điệu và âm nhạc của Terdak Lingpa, cùng nhiều giáo pháp khác. Ngài còn thọ nhận toàn bộ giáo pháp của truyền thống Nyingma trong Phật giáo Tây Tạng từ nhiều bậc đại sư khác.

Từ Togden Tenpa, Ngài thọ nhận cả quán đảnh (wang) lẫn khẩu truyền (lung) của “Dzogchen Nyingtig Yabshi”, thuộc dòng truyền thừa của Đại Khenpo Nyoshul Lungtok Tenpai Nyima. Từ Jedrung Rinpoche của Riwoche, Ngài thọ nhận khẩu truyền “Kangyur”, “Dam Ngag Dzod”, mười bảy tantra “Sangchen Ngepai”, “Nyingthig Yabshi”, v.v., cũng như toàn bộ giáo pháp Đại Toàn Thiện (Dzogpa Chenpo). Ngài thọ nhận trọn vẹn và được xem là tâm tử của thầy mình. Từ Tulku Kunzang Thekchog Tenpai Gyaltsan, Ngài cũng thọ nhận nhiều giáo pháp sâu xa và quan trọng. Từ Ngagtsun Gendun Gyamtso, Ngài thọ nhận toàn bộ giáo pháp của Pema Lingpa, “Dzod Dun” tức Bảy Kho Tàng của Longchenpa (1303-1363), cùng nhiều giáo pháp khác.

Hơn nữa, từ Đại Khenpo Jamde, Pande Odzer (đệ tử của Mipham Rinpoche, 1848-1912), Ngài thọ nhận “Nyingma Kama”, các quán đảnh “Kagyed”, “Lama Gongdu” của Sangye Lingpa và “Sangwa Nyingpo” theo truyền thống Zur, cũng như chu kỳ “Osel Sangwa Nyingthig”. Ngài cũng thọ nhận nhiều luận giải tantra như các đại luận giải của chính Mipham, “Nyingthig Yabshi”, v.v. Ngài xem Khenpo Jamde là vị Lama có ân đức lớn thứ hai đối với mình và đã thọ nhiều giới Biệt Giải Thoát (Pratimoksha), Bồ Tát giới và Kim Cương Thừa giới từ Ngài.

Ngài cũng thọ nhận giáo pháp từ các bậc vĩ nhân là đệ tử của Đại Khenpo Nyoshul Lungtok Tenpai Nyima: Khenpo Ngawang Palzang, Chadral Sangye Dorje, Lama Urgyen Rigdzin, Kathok Chagtsa Tulku, Pulung Sangye Tulku và Gyurme Phendei Ozer, cùng nhiều vị khác. Ngài thọ nhận giáo pháp từ các vị ấy và cũng đã truyền dạy giáo pháp lại cho các vị.

Đức Dudjom Rinpoche nổi tiếng khắp thế giới là một tác giả với vô số trước tác và một học giả uyên bác. Các trước tác của Ngài được tán dương vì kiến thức bách khoa về mọi ngành học Phật giáo truyền thống, bao gồm thi ca, lịch sử, y học, chiêm tinh và triết học. Là tác giả của những bài thơ đầy cảm hứng với vẻ đẹp cuốn hút, Ngài có biệt tài diễn đạt ý nghĩa và sự chứng ngộ Đại Toàn Thiện (Dzogpa Chenpo) với sự sáng tỏ trong suốt như pha lê.

“Toàn tập” (Sungbum) của Ngài gồm hai mươi lăm tập, nhưng vẫn chưa bao gồm toàn bộ trước tác của Ngài. Trong số những tác phẩm được đọc rộng rãi nhất có “Fundamentals of the Buddhist Teachings” (Nền tảng Giáo pháp Phật giáo) và “History of the Nyingma School of Tibetan Buddhism” (Lịch sử Truyền thống Nyingma của Phật giáo Tây Tạng), được Ngài soạn ngay sau khi đến Ấn Độ. Các tác phẩm này nay đã được Gyurme Dorje và Matthew Kapstein dịch sang tiếng Anh và do Wisdom Publications xuất bản. Vị đại diện tâm linh người Hoa của Ngài là Lama Sonam Chokyi Gyaltsan (còn gọi là Guru Lau Yui-che), với sự giúp đỡ của Ming-chu Tulku, cũng đã dịch sang tiếng Hoa, do Secret Vehicle Publications tại Đài Loan xuất bản.

Một phần quan trọng và lớn lao khác trong công trình của Ngài là việc hiệu đính, sửa chữa và biên tập nhiều kinh văn cổ và hiện đại, bao gồm năm mươi tám tập của toàn bộ Giáo pháp Kinh điển của truyền thống Nyingma (“Nyingma Kama”), một công trình Ngài khởi sự ở tuổi bảy mươi tư, cũng như Jamgon Kongtrul đã từng sưu tập các giáo pháp Terma. Thư viện riêng của Ngài lưu giữ bộ sưu tập thủ bản và sách quý lớn nhất bên ngoài Tây Tạng.

Đức Dudjom Rinpoche thị hiện là một cư sĩ tại gia có gia đình, và đã kết hôn hai lần. Người vợ đầu của Ngài là Sangyum Kusho Tseten Yudron; hai vị có tất cả sáu người con, gồm hai con gái và bốn con trai.

Người con gái cả, cố Dechen Yudron, sống tại Lhasa, Tây Tạng, nơi bà chăm lo Lama Ling, trụ xứ của Đức Dudjom Rinpoche tại Kongpo. Người con trai cả là Kyabje Dungsay Thinley Norbu Rinpoche (1931-2011), một học giả và bậc thầy Nyingma vĩ đại như thân phụ mình, đồng thời là thân phụ của Dzongsar Jamyang Khyentse Rinpoche đời thứ III. Thinley Norbu Rinpoche là hóa thân của Kunkhyen Longchen Rabjam, đồng thời là tái sinh của Tertön Drime Ozer, con trai cả của Dudjom Lingpa. Thời niên thiếu, Thinley Norbu Rinpoche đã tu học chín năm tại tu viện Mindrolling và thọ nhận nhiều giáo pháp từ nhiều bậc thánh vĩ đại khắp Tây Tạng, ngoài thân phụ của Ngài. Ngài đã cư trú tại Delhi và New York.

Người con trai thứ hai là Dola Tulku Jigmed Chokyi Nyima Rinpoche, chủ yếu thuộc dòng truyền thừa Sakya, và là thân phụ của Kyabje Dudjom Yangsi Rinpoche; Ngài qua đời tại Tây Ninh, Thanh Hải vào năm 2000. Người con gái thứ hai, Pema Yudron, sống gần Dola Rinpoche tại Gha Chiku Dho-Kham, Tây Tạng. Người con trai thứ ba, Pende Norbu, cũng là một vị tulku và đã qua đời tại Nepal. Người con trai thứ tư, Dorje Palzang, đi học ở Bắc Kinh vào cuối thập niên năm mươi nhưng không may đã bị sát hại trong cuộc Cách mạng Văn hóa.

Người vợ thứ hai của Đức Dudjom Rinpoche là Sangyum Kusho Rigdzin Wangmo, người đã kết hôn với Ngài khi cả hai vẫn còn ở Tây Tạng. Người con đầu lòng của hai vị là Dekyong Yeshe Wangmo, được công nhận là một hóa thân Dakini và được tin là hóa thân của Yeshe Tsogyal. Bà đã qua đời khi còn rất nhỏ. Những người con khác là Chimey Wangmo (con gái lớn thứ hai), Shenphen Dawa Rinpoche (1950-2018), và Tsering Penzom, cô con gái út. Đức Shenphen Dawa Norbu Rinpoche đã cống hiến trọn đời để truyền bá giáo pháp của thân phụ mình tại cả châu Âu lẫn Hoa Kỳ.